MALÇ

Canlı Malç
Canlı Malç
Canlı Malç Örtüsü Toprağın Koruyucusu

Faydası ülkemizde son yıllarda anlaşılmaya başlamış olan Malç toprak için gübre kadar su kadar  zorunlu bir gereklilik. Doğada  insan eli ile değmemiş topraklarda çıplak alan görmek zordur.

Muhakkak bir bitki örtüsü toprağı örter sonra çalılar sonrasında orman gelişir. Doğal ardıllık  bu sırayı takip eder. Malç yapmak bir nevi doğanın toprak oluşturmasındaki döngüsünü hızlandırarak taklit etmektir.

Yukarıdaki fotoğrafta gördüğünüz yer geçen seneki bostanımız , şu an tamamen canlı malç ile kaplı. Gördüğünüz bitki bostanın % 80 ini kaplamış durumda. Kırmızı Köklü Tilki Kuyruğu Latince adı Amaranthus Retroflexus .

Malçlamak  ; uzun zaman aralığında oluşacak olan süreçleri hızlandırarak, doğal yolla halletmektir bir nevi. Malçın bir çok faydası vardır kuşkusuz ki en önemlisi bizim topraklarımızda ciddi bir sorun olan  organik madde eksikliğinin giderilmesidir. Bunun yanında yetiştirme yaptığımız alanda ki ot kontrolünede yardımcı olur. Yıllardır doğal tarım yapmaya çalıştığım halde benim tarlamda organik madde oranı  %3,8 ,  ki gelen toprak analiz raporunda bu iyi olarak  sınıflandırılmış.

Bilerek yabani ot demedim şaşırmayın, çünkü insan kendine dayatılan ve ezberletilen  mono kültür yetiştiriciliğinde kendi arzusu ve çıkarı haricinde gelişen tüm bitkilere  “yabani ” demiş.

Sanki başka bir gezegenden gelmiş yanımızda da tüm sebze, bakliyat  ve ağaç tohumlarımızı getirmişiz, burada işimize yaramaz zannettiklerimizede yabani demişiz.

Çiftçinin başbelası addedilen  ” ayrıkotu ” bile faydalı bir bitki. Gevşek topraklarda erozyonu önlüyor. Killi ve sıkı topraklarda toprağı gevşetiyor. Kaynatılıp içilen suyunun böbreklere  mesaneye faydası var, kan temizliyor antiseptik özelliklere sahip.

Fakat siz toprağınızı sürerek oradaki hayatı alt üst ettiğinizde toprağınızı ekmeden çıplak bıraktığınızda hızla yayılarak istilacı bir tür haline geliyor.

Toprağı sürmeyerek ve maçla örterek tarım yapmak bir çokları için bir moda ve entellektüel çiftçilerin gereksiz uğraşları.

Ama Üstad  Masanobu Fukuoka   çok uzun yıllar önce toprağı malç ile örterek tarım yapmaya başlamış ve bunu da ” Ekin Sapı Devrimi ” adlı kitabında bize çok güzel bir  dille anlatmış.

Bu kitabı okumadıysanız ve doğal tarıma gönül vermiş biri iseniz hemen  bu Japon doğal tarım üstadının kitabını edinip ders çalışır gibi okuyunuz. (buradan satın alabilirsiniz )

Niçin Malç Yapmalıyız

Bitkiler güneş ışınlarından faydalanarak yaptıkları fotosentez ile karbonhidrat üreterek bunun bir kısmıyla  kökleri vasıtasıyla toprak mikroorganizmalarını beslerler.

Toprağın çıplak kalması bu akışın durması ve mikroorganizmaların aç kalarak  son çare olarak topraktaki humusu da tüketerek  ölmesi demektir. Sonuç humus yönünden fakir ve ölü bir toprak. Sonrasında suni gübre ile aranan çareler ve kısır döngü süreci.

Malçlamanın benim için ot kontrolünden ziyade toprağı beslemek organik madde katkısı ile zenginleştirmek,  su tutma kapasitesini arttırmak, solucanları beslemek açısından önemi daha fazla.

Toprağı ister canlı malç ile   yani bitki yetiştirerek, isterseniz saman, sap, çimen kırpıntıları, talaş, kurumuş yapraklar, gazete kağıdı, karton ve benzeri şeylerle örtün toprağın altındaki yaşama katkıda bulunursunuz.

Malç örtüsünde kullanacağınız materyaller sizin yaratıcılığınıza ve imkanlarınıza kalmış. Bulabildiğiniz ulaşabildiğiniz maliyet olarak uygun ve tabiiki malç için herhangi bir engel teşkil etmeyen bir çok şeyi kullanabilirsiniz.İşin özü toprak yüzeyinde ot çıkışını engelleyecek fakat hava koşulları ve zamanın eskitmesi ile organik olarak çözünüp toprağa karışabilen en güzeli de toprağın ihtiyacı olan minerallerin hiç olmazsa bir kısmını ihtiva eden materyaller kullanmak.

Malç Uygulamasında Birinci Adım

Malç Örtüsüne Başlarken Yapılacaklar
Malç Örtüsü İlk Adım

 

Malçlama işlemine başlamadan önce , sıra aralarında çıkmış olan otları temizlememiz gerekiyor.

Bunlar her çeşit ot olabiliyor , bende genellikle ayrık , sirken , çoban çökerten ve kırmızı köklü tilki kuyruğu var.

Ayrık otu saçak köklü, kökü 1 metreden bile daha derine inebilen ( bizim bostanda yaklaşık 50-60 cm derinlikte kökler ) istilacı bir tür.

Ayrık otunu biçmeniz veya yolmanız çözüm değil muhakkak bir bel küreği ile kökleyip çıkarmanız gerekiyor.Ben ayrıkları mümkün olduğunca bu şekilde alıyorum vaktiniz yoksa eğer biraz derinden biçerek de alabilirsiniz ama bilin ki o zaman yine çıkacak.

Sirken ve Kırmızı Köklü Tilki Kuyruğunu  ise domates biber ve patlıcanlarım  biraz büyüyene ve kök boğazı doldurma işlemi bitene kadar kendi haline bırakıyorum.

Böylece kazık olan kökleri gelişerek toprağı gevşetiyor ve biçerek toprak üstünde bırakacağım yapraklarına derinlerden mineralleri taşıyorlar.

Yani yabani ve yararsız dediğimiz otları kendi işimize yarar şekilde kullanmış oluyoruz.

Sökmemiz gereken otları söküyoruz  , biçmemiz gerekenleride biçip olduğu yerde yeşil gübre olmak üzere bırakıyoruz .

Ben bu işlemlere başlamak için kök boğazı doldurma zamanını bekledim , kök boğazı doldurmak demek bitkimiz büyüdükçe kök boğazını toprakla doldurarak beslemek demek.

Yabancı kaynaklarda izlediğim videolarda malç önce yapılıyor bitkiler malç örtüsü içine dikiliyor bunun avantaj ve dezavantajları var. Buna da değineceğim.

 

Malç Uygulaması İkinci Adım

Malçlamada ikinci adım gübreleme
Malç uygulaması ikinci adım

 

Sıra aralarındaki otları temizledikten sonra , topraktaki mikrobiyal hareketliliği hızlandırması açısından eğer elimizde varsa tam çürümüş kompostu ince bir katman oluşturacak şekilde toprak üzerinde serelim ve güzelce sulayalım.

Elimde tam çürümüş hazır kompostum olmadığından dolayı ben koyun gübresi serdim. İnce bir katman oluşturacak şekilde dedim ama varsa eğer elinizde bol gübreniz ve toprağınızın zayıf verimsiz olduğunu düşünüyorsanız daha bol da serebilirsiniz.

İlk fotoğrafta gördüğünüz tamamen yeşil örtü ile kaplı olan bostan koyun gübresinin marifeti.

İki yıl önce bolca kullandığım koyun gübresi ile gelen sirken otu ve kırmızı köklü tilki kuyruğu anında tüm bostana yayıldı.

Nasıl kurtulacağım diye kara kara düşünürken  kısa bir araştırma yapınca bela değil de fırsat olduğunu anladım bu durumun.

Kazık köklü bu bitkiler toprağın derinliklerinden mineralleri üst tabakalara çıkarıyorlar yapraklarına ve gövdelerine depoluyor. İster bunları biçip toprak üstünde bırakın isterseniz sıvı gübre yapın , ister kompost yapın.

Burada bize sorun yaratabilecek iki ot var biri ayrık otu ki benim tarlamdaki köpek dişi ayrığı  ikincisi tarla sarmaşığı.

Bunları iyi temizlemeniz lazım yoksa her ne kadar malç yapsanızda – özellikle ayrık otu – malçın altından güneşi bulana kadar metrelerce ilerliyorlar .

Kullandığınız gübrenin tam yanmış , kompostun ise ısıl işlem sürecini başarı ile tamamlamış olması tohum içermemeleri açısından önemli bizler için .Buna dikkat edersek ilerde daha az ot temizliği yaparız. Yada hiç kafaya takmaz Fukuoka gibi sebzelerimizi otların arasında yarı yabani yetiştiririz .

Seçim size kalmış. Ya hiç bir şey yapmama tarımı yada bitmek tükenmek bilmeyen yol-temizle-sür-ek sonra yine yol-temizle tarımı.

 

Malç Uygulaması Üçüncücü Adım

Malç uygulamasında ot bariyeri
Malç uygulamasında dördüncü adım

Uygulamamızdaki üçüncü adım ot bariyeri serilmesi.

Gerek toprağımızda hali hazırda bulunan  binlerce çeşit ot tohumu gerekse sermiş olduğumuz gübre yada soğuk kompostta bulunan ot tohumlarının çıkışını engellemek için toprağımızı ot bariyeri ile örtüyoruz .

Soğuk kompost dedim çünkü sıcak kompostun prosesini tam ve doğru yaparsak içindeki tohumlar tamen yanacağı i için sorun teşkil etmeyecektir.

Bu uygulamada kullanacaklarınız yine tamamen sizin maddi olanağınıza ve ulaşabileceğiniz kaynaklara bağlı.

Ben gazete kağıdını tercih ettim , karton daha kuvvetli  stabil bir ot bariyeri olmasına rağmen ekilmiş alanda uygulaması zor.

Çünkü bitki aralarına göre kesip uğraşmanız lazım buda oldukça vakit alan bir iş.

Gazeteyi katlayarak yırtarak bu işi çok daha kolay ve hızlı bir şekilde halledebiliyorsunuz.

Bu aşamada önemli olan gazete veya karton parçalarını üst üste bindirerek arada boşluk bırakmamak.Bu şekilde yeri gazete ile kapladıktan sonra yine güzelce ıslatıyoruz.

(Karton ile kapladı iseniz iyice ıslandığından emin olun.)

Sadece bitki  kök kısımlarında boşluk bırakıyoruz.

Eğer damla sulama kullanıyorsanız su hattınıda bariyer altında bırakın ki, bariyer çürüyene kadar su üzerinden süzülerek bitki kökünden uzağa akmasın.

Bu katmanda dediğim gibi maddi gücünüz ve ulaşılablirliğinize göre gazete kağıdı , karton , doğal liflerden halı kilim kumaş parçaları kullanabilirsiniz.

Yine işin özü zaman içinde organik olarak çözünebilecek bir materyal kullanmaktır.

Malç Uygulamasında Dördüncü ve Son Adım

Malçın son katmanı olgun materyal
Malç uygulamasında son katman

Geldik malç uygulamamızın son katmanına. Burada kullanacağımız malzeme yine bizim maddi  gücümüze ve ulaşılabilir kaynağımıza kalmış.

Son katmanda olgun malzeme kullanılır fakat maksadımız sadece ot çıkışını ve buharlaşma ile su kaybını engellemek değilse , bir sonraki sezon için toprak hazırlığı yapmak ise ot bariyerimizin üstüne olgunlaşmış malç serebiliriz.

Sürdürülebilir tarımda yaptığınız işlerin çıktısı en az iki ayrı fayda sağlamalı ve iki ayrı işin girdisi olmalı ki sürdürülebilirlik devam etsin.

Elimde kompostum olmadığı için  ben kompost seremedim.

Bol miktarda kırpılmış çimenim olduğu için ot bariyerinin üzerini 15 cm kadar  kırpılmış çimenle kapladım.

Çimenleri bostana Nylon poşetler içinde taşıdım , bir gün öncesinden poşete girdiği için kompostlaşma başlamış ve çimenler aşırı ısınmıştı.

Bu yüzden çimenleri önce uygun yere serip biraz soğumalarını sağladım  ( sıcaklık 50 dereceye yakındı ).

Sonrası kolay. bitkilerin kök kısımlarını hafifçe açıkta bırakarak ot bariyerinin üzerini tamamen kaplayacaksınız.

Saman,  kırpılmış çimen , talaş , ağaç rendesi çok kullanılan son katman olgun malzemeler. Bu malzemelerde de olmazsa olmaz şartımız organik olarak çözünebilir olmaları.

Malç Uygulamasının Artıları ve Eksileri

Malçlamanın ilk ve en önemli iki avantajı ot çıkışını ciddi ölçüde azaltması ve toprak neminin önemli ölçüde korunmasını sağlamasıdır.

Doğru uygulanmış bir malç sulamadan büyük ölçüde tasarruf ettirir. Seyrettiğim bir YouTube videosunda Avusturyadaki bir çiftlikte malç uygulaması gösteriliyordu.

Domateslerin ve diğer sebzelerin altlarında yaklaşık yarım metre yüksekliğinde  saman malç olarak serilmişti. Hava sıcaklığı 30 derece üstünde ve 4 haftadır sulama yapılmamıştı.

Çiftçi eliyle malç tabakasını aralayıp bir avuç toprak aldı. Böcekler solucanlar ile dolu çamura yakın ıslaklık da  toprak vardı avucunda.

Gözle görmeyince pek inanılası değil ama uygulamayı yaptığınızda sizde göreceksiniz.

Yabancı ot çıkışının kontrol altına alınması malç yapmanın önemli bir getirisidir . Malç içine uçarak gelmiş olan tohumlardan filizlenen ve aralarda açık yerler bulup topraktan çıkan otlar toprak ve malç oldukça yumuşak olduğundan çok kolay toplanırlar.

Sıcaklık kontrolüde  Malçın  bir başka faydası.

Sıcak iklimlerde erken büyüme dönemlerinde toprak aşırı ısınınca bitki büyümesi yavaşlar. Malç toprağı serin tutarak bunu engeller.

Soğuk iklimde ise toprağın ekim sıcaklığına gelmesini geciktirdiği için bir dezavantaj yaratır. Bunu ekim yapacağınız yerlerdeki malç örtüsünü aralayarak yada benim yaptığım gibi bitkiler belli bir büyüklüğe geldiğinde kök boğazlama işlemini yaptıktan sonra  malç örtüsünü sererek  aşabilirsiniz.

Malç aynı zamanda sağladığı izolasyonla ısı dalgalanmalarını da engeller.

Ot temizleme işi azaldığında büyük alanlarda işçilikten oldukça tasarruf edilir.

Yağışın sık ve şiddetli olduğu yerlerde malç örtüsü toprağın yapısını korur erozyonu engeller. Bizim bostanımızda toprak yapımız killi, aşırı yağışlarda ciddi çamurlaşma oluyor bu da toprak canlılarının oksijenden mahrum kalması demek. Malç örtümüz bunu bir yere kadar engelliyor . Zaman içinde malç altında gelişen ve artan biyolojik yaşamda toprağın killi yapısını çözdüğünden dolayı toprakta ciddi anlamda bir iyileşme oluyor.

Malç örtümüz organik olarak çözünüp toprağa karıştıkça üzerine yenisini ekliyoruz . Bu bizi bir yerlerde kompost yapıp ekim yerlerine taşımaktanda kurtarmış oluyor.

Doğal tarım yapılan çiftliklerde işgücü tasarrufu çok önemli. Hem kaynakları tüketmemek hemde doğal işleyişi bozmamak için direkt  insan gücüne çok ihtiyaç var. Büyük alanlarda bahçecilik yapanlar bunun kıymetini çok iyi bilirler.

Daha önce yapmadıysanız en azından bahçenizin bostanınızın tarlanızın küçük bir bölümünde malç yaparak etkilerini kendi gözünüzle tecrübe etmeyi tavsiye ediyorum.

Malçı önceden hazırlar içine fidelerinizi dikerseniz, toprağın uygun sıcaklığa geldiğinden emin olmalısınız. Fideleri diktikten sonra malç yaparsanız  kökleri boğazlayıp kök sistemini kuvvetlendirmiş olursunuz.

Malçın artıları ve eksileri sizin beklentilerinize göre şekilleneceğinden dolayı , buna uygulamayı yaparken vede en güzeli bir sezon geçirdikten sonra kendiniz karar vereceksiniz.

Sevgiyle hoşçakalın

 

Etiketler: , , , ,

Related Posts

by
Previous Post Next Post

Comments

    • Emre
    • Ekim 11, 2018
    Cevapla

    Yazınız çok güzel malc sistemini bende denemek istiyorum. Ama gazete kağıtları bana çok mantıklı gelmiyor kağıtlarda kullanılan mürekkepin bitkilere olumsuz etkiliyeceğini düşünüyorum.

      • Cengo
      • Ekim 11, 2018
      Cevapla

      Selamlar Emre bey bu uzun bir süre benimde kafamı kurcaladı bu durum. Sonra bir yazı okudum gazete kağıtlarında kullanılan mürekkep soya bazlı imiş ve suda çözünüyormuş ( ellerimizi boyamasından belli zaten ) bu yüzden kullanılabilinir deniliyordu yazıda .Kuşe kağıtlar hariç , çünkü kuşe kağıtlardaki kullanılan mürekkep mineral bazlıymış.
      Yinede içiniz rahat etmez ise organik olarak zaman içinde toprakta çözünebilecek her türlü materyali kullanabilirsiniz. Yaklaşık 5 ay sonra malçı açtığımda gazetelerin çoğu sağlam olarak duruyordu ve ot sorunu hiç yaşamadım

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

34 shares

Recent Posts

Atalık tohumlar
TOHUM
4 comments
BAHÇEDE SONBAHAR
Yorum Yapılmamış
Canlı Malç
MALÇ
2 comments
Güzel bir bahçe bize huzur verir
Bahçedeki Hazine Kompost
One comment